به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «کردامروز»، گزارش‌ها حاکی از آن است که مسئولیت‌های اجتماعی معادن در این دیار به جای تبدیل شدن به اهرمی برای رشد، قربانی اختلافات سیاسی و فقدان برنامه‌ریزی مدون شده است؛ وضعیتی که اگر فکری چاره‌ساز برایش نشود، خاطره بهره‌مندی مردم از ثروت‌های خدادادی را به کلی محو خواهد کرد.

شهرستان بیجار را باید نمادی بارز از گسست میان سه ضلع مثلث توسعه، یعنی «دولت»، «بخش خصوصی» و «مردم» دانست.

در حالی که چرخ‌های عظیم استخراج سنگ‌آهن در معادن صبانور و کیمامعادن و کوره‌های داغ کارخانه سیمان کردستان شبانه‌روز در حرکت‌اند و سودهای کلانی را عاید مالکان و سهامداران می‌کنند، کوچه و بازار این شهر هنوز بوی فقر و محرومیت می‌دهد.

عدم تعامل سازنده و نبود نقشه‌ای راهبردی برای هزینه‌کرد عواید حاصل از مسئولیت‌های اجتماعی، باعث شده تا روزبه‌روز فاصله میان «صنعت ثروتمند» و «مردم نیازمند» در این دیار بیشتر شود. خطرناک‌ترین سناریو آنجاست که تداوم این روند، ممکن است اصلِ حق‌الناس بودنِ این منابع برای مردم منطقه را به فراموشی بسپارد.

در بسیاری از نقاط جهان و حتی در برخی استان‌های ایران، «مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها» به بازویی توانمند برای دولت تبدیل شده است؛ بازویی که با تزریق منابع مالی به پروژه‌های عمرانی، آموزشی و بهداشتی، بار سنگین محرومیت‌زدایی را به دوش می‌کشد.

این مفهوم که پیوندی ناگسستنی میان صنعت و زندگی مردم ایجاد می‌کند، در بیجار اما رنگ باخته است، گویی ضرورت‌های این مسئولیت که حقی مسلم برای ساکنان این سرزمین است، هنوز برای متولیان امر تبیین نشده و مسیر کنونی، نه به سوی آبادانی، که به سمت بن‌بست و عقب‌ماندگی بیشتر پیش می‌رود.

ایده مسئولیت اجتماعی، یکی از عالی‌ترین طرح‌های مردم‌نهاد است که اگر خاستگاه‌ها و ضرورت‌های آن به درستی شناخته شود، می‌تواند به ابزاری کارگشا برای حل بحران‌ها تبدیل گردد.

در تعریف جهانی، مسئولیت اجتماعی مکانیزمی همه‌جانبه است که سطح رفاه جامعه را ارتقا می‌دهد و هر فرد یا بنگاهی به عنوان عضوی از پیکره جامعه، در قبال آن احساس وظیفه می‌کند.

ظرفیت‌های عظیم شهرستان ۸۹ هزار نفری بیجار که سال‌هاست با زخم عمیق مهاجرت جوانان و کمبود شدید امکانات دست‌وپنج نرم می‌کند، امروز به لطف کشف و استخراج معادن سنگ‌آهن و راه‌اندازی خط تولید سیمان، پتانسیل تبدیل شدن به یک قطب صنعتی را دارد.

معادن بزرگ صبانور و کیمامعادن در بخش سنگ‌آهن و کارخانه سیمان کردستان، غول‌های اقتصادی هستند که نه تنها می‌توانند، بلکه شرعاً و قانوناً موظف‌اند نقش بزرگی در مسئولیت‌های اجتماعی ایفا کنند.

در پاسخ به این پرسش که آیا این کمک‌ها سابقه‌ای موفق در این دیار داشته است یا خیر، باید گفت، «خوشبختانه در مقاطعی از گذشته، الگوی مناسبی برای توزیع این منابع وجود داشت، در آن دوران، مبالغی از درآمد معادن و کارخانه‌ها تحت نظارت مستقیم فرماندار و با مشورت شوراهای اسلامی شهر و روستا، امام جمعه و بخشداران جمع‌آوری و هزینه می‌شد.

در آن مدل، صدای همه اقشار، نهادها و موسسات خیریه شنیده می‌شد و شفافیت کاملی بر نحوه هزینه‌کرد حاکم بود، مردم می‌دانستند این پول از کجا آمده و دقیقاً صرف چه پروژه‌هایی می‌شود؛ همین شفافیت باعث ایجاد اعتماد و تعاملی سازنده میان صنعت و جامعه شده بود.

اما آنچه امروز در بیجار می‌گذرد، روایتی متفاوت و تلخ است. به نظر می‌رسد این فرصت طلایی که می‌توانست مرهمی بر زخم‌های کهنه این شهرستان باشد، به معضلی پیچیده تبدیل شده است.

ریشه این بی‌برنامگی و ناهماهنگی را نباید دور جست؛ تفکر حاکم بر نحوه بهره‌برداری از این ثروت‌ها، گرفتار بازی‌های سیاسی و اختلافات سلیقه‌ای مسئولین وقت شده است، به جای آنکه تمرکز بر موضوعات مستقیم و حیاتی مردم مانند جاده، مدرسه، بیمارستان و اشتغال باشد، گاهی منافع شخصی و آرزوهای فردی برخی مدیران، جهت‌دهنده اصلی این منابع می‌شود.

کارشناسان تأکید دارند که بنگاه‌های اقتصادی باید در حیطه تأثیرگذاری مستقیم خود بر جامعه و به ویژه برای حمایت از اقشار ضعیف ارزیابی شوند، نه اینکه ابزار دست جناح‌بندی‌های سیاسی گردند.

تناقض بزرگ در بیجار امروز اینجاست که در حالی که دنیا مسئولیت اجتماعی را یک مکانیزم دقیق و هدفمند می‌داند، در این شهرستان به بازیچه‌ای تبدیل شده که خروجی آن جز اتلاف منابع و نارضایتی عمومی نبوده است.

اگر قرار باشد دوباره به آن الگوی موفق گذشته بازگردیم، نیازمند عزمی جدی برای کنار گذاشتن سلایق شخصی و بازگشت به خرد جمعی هستیم.

شورای اسلامی، فرمانداری و نهادهای مذهبی باید دوباره به کانون تصمیم‌گیری برای توزیع عادلانه این منابع تبدیل شوند، بیجار تشنه‌ی توسعه است و معادن، این چشمه‌های جوشان ثروت، نباید بدون سیراب کردن زمین‌های خشکیده‌ی این دیار، به دریای دور ریخته شوند.

زمان آن رسیده است که با تدوین برنامه‌ای مدون و شفاف، حق مردم بیجار از ثروت‌های زیر پایشان ادا شود و نگذاریم فردا، حتی نامی از این فرصت‌های سوخته بر زبان‌ها جاری باشد.

نویسنده: علی اسدی فعال اقتصادی کردستان