به گزارش  خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «کردامروز»،  در دنیای امروز که فناوری‌های نوین ارتباطی مرزهای جغرافیایی را از میان برداشته‌اند، فضای مجازی به بخش جدایی‌ناپذیر زندگی افراد، به‌ویژه نوجوانان و جوانان تبدیل شده است.

 شبکه‌های اجتماعی، پیام‌رسان‌ها و رسانه‌های دیجیتال نه تنها شیوه ارتباطات را تغییر داده‌اند، بلکه بر نگرش‌ها، باورها، سبک زندگی و حتی هویت فرهنگی نسل جدید نیز تأثیر عمیقی گذاشته‌اند.

رضا موذن جامعه شناس در گفتگو با خبرنگار کردتودی اظهار داشت: خانواده به عنوان نخستین و مهم‌ترین نهاد اجتماعی، نقش تعیین‌کننده‌ای در حفظ هویت فرهنگی و انتقال ارزش‌های اصیل به فرزندان بر عهده دارد.

وی افزود: اگرچه فضای مجازی فرصت‌های بی‌نظیری برای آموزش، آگاهی‌بخشی و توسعه ارتباطات فراهم کرده است، اما در صورت نبود نظارت و هدایت صحیح، می‌تواند زمینه‌ساز فاصله گرفتن نسل جدید از فرهنگ بومی و ارزش‌های اجتماعی شود.

 این جامعه‌شناس در ادامه گفت: هویت فرهنگی مجموعه‌ای از باورها، ارزش‌ها، آداب و رسوم، زبان و الگوهای رفتاری است که افراد از طریق خانواده و جامعه فرا می‌گیرند که در گذشته این انتقال فرهنگی بیشتر در محیط خانواده، مدرسه و اجتماع محلی صورت می‌گرفت، اما امروزه بخش قابل توجهی از این فرآیند تحت تأثیر محتوای تولید شده در فضای مجازی قرار گرفته است.

وی گفت: از مهم‌ترین پیامدهای گسترش شبکه‌های اجتماعی، تغییر در الگوهای سبک زندگی است چرا که ترویج مصرف‌گرایی، نمایش زندگی‌های تجملاتی، الگوبرداری از فرهنگ‌های بیگانه و کاهش تعاملات خانوادگی از جمله مسائلی است که بسیاری از خانواده‌ها با آن مواجه هستند. 

این جامعه شناس بیان کرد: نوجوانان و جوانان ساعات زیادی از شبانه‌روز را در فضای مجازی سپری می‌کنند و همین موضوع باعث شده برخی ارزش‌ها و هنجارهای اجتماعی به تدریج تحت تأثیر جریان‌های فرهنگی بیرونی قرار گیرد.

موذن گفت: در این میان، خانواده می‌تواند با ایجاد فضای گفتگو، افزایش سواد رسانه‌ای و تقویت روابط عاطفی، نقش مؤثری در مدیریت این چالش‌ها ایفا کند.

در ادامه احمد محمودی کارشناسان حوزه تربیتی گفت: ممنوعیت صرف استفاده از فضای مجازی راهکار مناسبی نیست، بلکه والدین باید با شناخت دقیق این فضا، فرزندان خود را در مسیر استفاده صحیح و هدفمند از آن هدایت کنند.

محمودی گفت: نوجوانانی که ارتباط عاطفی قوی‌تری با خانواده دارند، کمتر در معرض آسیب‌های ناشی از فضای مجازی قرار می‌گیرند چرا که زمانی که فرزندان احساس کنند خانواده محلی امن برای بیان دغدغه‌ها و پرسش‌های آنان است، تأثیرپذیری آنان از الگوهای نادرست کاهش می‌یابد.

این کارشناس گفت: حفظ و تقویت سنت‌ها، آیین‌های فرهنگی و زبان بومی در محیط خانواده می‌تواند به شکل‌گیری هویت فرهنگی پایدار در نسل جدید کمک کند. برگزاری مناسبت‌های فرهنگی، آشنایی فرزندان با تاریخ و میراث فرهنگی و مشارکت در فعالیت‌های اجتماعی از جمله اقداماتی است که زمینه پیوند عمیق‌تر نسل جوان با ریشه‌های فرهنگی خود را فراهم می‌کند.

در ادامه طاهریان کارشناس حوزه رسانه بیان کرد: خانواده‌ها باید به جای مقابله منفعلانه با فناوری، از ظرفیت‌های فضای مجازی برای انتقال ارزش‌های فرهنگی بهره بگیرند. 

وی گفت: تولید و معرفی محتوای مفید، استفاده از منابع آموزشی معتبر و تشویق فرزندان به فعالیت‌های خلاقانه در بسترهای دیجیتال می‌تواند تهدیدهای موجود را به فرصت تبدیل کند.

طاهریان گفت: امروزه بسیاری از ارزش‌ها و باورهای اجتماعی در رقابتی جدی با محتوای گسترده و متنوع فضای مجازی قرار دارند. در چنین شرایطی خانواده‌ها بیش از هر زمان دیگری نیازمند آگاهی، مهارت و تعامل سازنده با فرزندان هستند. کارشناسان تأکید می‌کنند که هویت فرهنگی زمانی حفظ خواهد شد که خانواده بتواند میان سنت و فناوری، تعادل مناسبی ایجاد کند.

وی خاطر نشان کرد: آینده فرهنگی جامعه در گرو کیفیت ارتباط خانواده با نسل جدید است چرا که هر اندازه والدین بتوانند ضمن درک تحولات فناوری، ارزش‌های فرهنگی و اخلاقی را با زبانی متناسب با نیازهای روز به فرزندان منتقل کنند، احتمال حفظ هویت فرهنگی و مصونیت نسل جوان در برابر آسیب‌های فرهنگی افزایش خواهد یافت.

این کارشناس بیان داشت: فضای مجازی اگرچه واقعیتی انکارناپذیر در زندگی امروز است، اما همچنان خانواده مهم‌ترین سنگر حفظ هویت فرهنگی و انتقال ارزش‌های ماندگار به نسل‌های آینده محسوب می‌شود؛ سنگری که استحکام آن می‌تواند آینده فرهنگی جامعه را تضمین کند.

انتهای خبر/