به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «کردامروز»، اقتصاد شهری سنندج را نمی‌توان فقط از پشت شیشه مغازه‌ها یا از میان آمار تعطیلی واحدهای صنفی دید. پشت هر مغازه، کارگاه، فروشگاه اینترنتی یا واحد خدماتی، خانواده‌ای ایستاده که بخشی از درآمد خود را از همان فعالیت تأمین می‌کند. به همین دلیل، رونق یا رکود کسب‌وکارهای خرد، تنها یک موضوع اقتصادی نیست؛ مستقیماً با امنیت شغلی، مهاجرت، امید اجتماعی و آینده محله‌های شهر ارتباط دارد.

سنندج در سال‌های اخیر بیش از هر زمان دیگری با دو چهره متفاوت از اقتصاد روبه‌رو بوده است. از یک سو، بازار مصرف فعال است و کالاها و خدمات مختلف در سطح شهر عرضه می‌شوند؛ از پوشاک و مواد غذایی گرفته تا لوازم خانگی، خدمات فنی، رستوران‌ها و کسب‌وکارهای آنلاین. از سوی دیگر، سهم تولید کوچک و کارگاه‌های محلی در مقایسه با ظرفیت‌های بالقوه شهر همچنان نیازمند تقویت است.

کارگاه‌های پوشاک، صنایع چوبی، مواد غذایی، بسته‌بندی، محصولات فرهنگی، صنایع دستی و خدمات فنی، اگر به بازار پایدار دسترسی داشته باشند، قادرند هم اشتغال ایجاد کنند و هم ارزش افزوده را در شهر نگه دارند. هزینه اجاره، مواد اولیه، انرژی، بیمه، مالیات، دستمزد و حمل‌ونقل، در کنار نوسان قیمت‌ها، حاشیه سود کسب‌وکار کوچک را به‌شدت محدود می‌کند.

افزایش هزینه‌ها لزوماً به معنای امکان افزایش قیمت نیست؛ زیرا قدرت خرید مشتری هم محدود شده است. بنابراین صاحب کسب‌وکار میان دو انتخاب دشوار می‌ماند: قیمت را بالا ببرد و بخشی از مشتریان را از دست بدهد، یا قیمت را ثابت نگه دارد و سودش کاهش پیدا کند.

پاسخ را باید در ترکیبی از مدیریت، شناخت بازار، انعطاف‌پذیری و اعتماد مشتری جست‌وجو کرد. کسب‌وکاری که هزینه‌های خود را دقیق می‌شناسد، موجودی را کنترل می‌کند، فروش آنلاین را جدی می‌گیرد، خدمات متفاوت ارائه می‌دهد و رابطه خود را با مشتری حفظ می‌کند، شانس بیشتری برای عبور از دوره‌های سخت دارد.

وقتی یک کارگاه کوچک برای دریافت تسهیلات، تأمین مواد اولیه، اجاره فضای مناسب، دریافت مجوز یا پیدا کردن بازار فروش با موانع متعدد روبه‌روست، صرفاً توصیه به «بهتر کار کردن» کافی نیست. سیاست‌گذاری شهری و استانی باید به جای تمرکز صرف بر ایجاد واحدهای جدید، روی زنده نگه داشتن واحدهای موجود، توسعه بازار و کاهش هزینه‌های تولید تمرکز کند.

بسیاری از تولیدکنندگان کوچک، محصول دارند اما برند ندارند؛ مهارت دارند اما شبکه فروش ندارند؛ و توان تولید دارند اما دسترسی مناسبی به بازارهای خارج از شهر پیدا نکرده‌اند. ایجاد نمایشگاه‌های تخصصی، بازارهای دائمی محصولات محلی، فروشگاه‌های مشترک، پلتفرم‌های فروش آنلاین و برنامه‌های تبلیغاتی می‌تواند بخشی از این فاصله را کاهش دهد.

خرید از تولیدکننده و فروشنده محلی، استفاده از خدمات کسب‌وکارهای بومی و معرفی محصولات باکیفیت سنندج، در ظاهر تصمیم‌های کوچکی هستند، اما مجموع آنها می‌تواند به گردش بیشتر پول در داخل شهر کمک کند. البته این حمایت زمانی پایدار خواهد بود که کیفیت، قیمت، خوش‌قولی و خدمات پس از فروش نیز در سطح قابل قبول باشد؛ حمایت محلی نباید جای رقابت سالم را بگیرد.

سنندج برای عبور از اقتصاد صرفاً مصرفی، به یک زنجیره کامل نیاز دارد: تولید، بسته‌بندی، بازاریابی، فروش، خدمات و صادرات. اگر تولیدکننده محلی بتواند محصول خود را با کیفیت مناسب تولید کند، فروشنده بازار آن را بشناسد، رسانه آن را معرفی کند و نهادهای مسئول مسیر فعالیت را ساده‌تر کنند، بخش قابل توجهی از ظرفیت اقتصادی شهر فعال خواهد شد.

پرسش اصلی بنابراین این نیست که سنندج «شهر مصرف» است یا «شهر تولید». تعطیلی یک مغازه یا کارگاه شاید در ظاهر فقط تغییر یک تابلو باشد، اما در مقیاس اجتماعی، می‌تواند نشانه خروج سرمایه، کاهش اشتغال و کم‌شدن امید به ماندن باشد.

سنندج برای تقویت اقتصاد خود، بیش از شعار به پیوند میان سرمایه‌گذار، تولیدکننده، فروشنده، مصرف‌کننده و مدیران نیاز دارد. آینده کسب‌وکارهای خرد زمانی روشن‌تر می‌شود که ریسک فعالیت کمتر، دسترسی به بازار بیشتر و مسیر رشد قابل پیش‌بینی‌تر باشد. در چنین شرایطی، مغازه‌ها فقط محل فروش کالا نخواهند بود و کارگاه‌ها نیز فقط محل تولید؛ هر دو می‌توانند بخشی از موتور اقتصادی شهری باشند که به جای مصرف صرف، برای نسل جوان و آینده بهتر شهر، ارزش و فرصت شغلی تولید می‌کند.

نویسنده: رسول احدی کارشناس مسائل اقتصادی