به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «کردامروز»، بحران کم‌آبی و کاهش منابع آبی در سال‌های اخیر، به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های بخش کشاورزی کشور تبدیل شده است؛ بخشی که بیشترین سهم مصرف آب را به خود اختصاص داده و ادامه حیات آن، وابستگی مستقیمی به مدیریت اصولی منابع آبی دارد. در این میان، توسعه سامانه‌های نوین آبیاری و استفاده از روش‌های علمی، به‌عنوان راهکاری اساسی برای عبور از تنش‌های آبی مورد توجه قرار گرفته است.

استان کردستان نیز به‌عنوان یکی از مناطق مستعد کشاورزی و باغداری کشور، سال‌هاست با چالش کاهش نزولات جوی و افت منابع آب زیرزمینی روبه‌روست. کارشناسان معتقدند ادامه روند سنتی آبیاری در این شرایط، می‌تواند خسارت‌های جبران‌ناپذیری به منابع طبیعی و تولیدات کشاورزی وارد کند. به همین دلیل، اجرای طرح‌های نوین آبیاری در مناطق مختلف استان به‌ویژه شهرستان سنندج، با جدیت بیشتری دنبال می‌شود.

شهرستان سنندج با دارا بودن حدود ۲۲ هزار هکتار باغ، یکی از قطب‌های مهم باغداری در استان کردستان به شمار می‌رود و حدود ۳۵ درصد از مجموع باغات استان را در خود جای داده است. گستردگی باغات و نقش مهم این شهرستان در تولید محصولات باغی، ضرورت مدیریت بهینه مصرف آب را دوچندان کرده است؛ موضوعی که اکنون با اجرای سامانه‌های آبیاری تحت فشار، وارد مرحله تازه‌ای شده است.

مدیر جهاد کشاورزی شهرستان سنندج با اشاره به اهمیت توسعه روش‌های نوین آبیاری، از صرفه‌جویی قابل توجه در مصرف آب خبر می‌دهد. رحیمی می‌گوید: استفاده از سامانه‌های آبیاری تحت فشار می‌تواند تا ۵۰ درصد مصرف آب را در باغات کاهش دهد؛ موضوعی که علاوه بر حفظ منابع آبی، موجب افزایش بهره‌وری و بهبود کیفیت تولید نیز می‌شود.

به گفته وی، در روش‌های سنتی، بخش زیادی از آب در مسیر انتقال یا هنگام آبیاری هدر می‌رود، اما در سیستم‌های نوین، آب به‌صورت هدفمند و کنترل‌شده در اختیار ریشه گیاه قرار می‌گیرد و همین مسئله نقش مهمی در کاهش اتلاف آب دارد.

کارشناسان حوزه کشاورزی معتقدند تغییر الگوی آبیاری، دیگر یک انتخاب نیست بلکه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای حفظ امنیت غذایی و پایداری تولیدات کشاورزی است. کاهش بارندگی‌ها، افزایش دمای هوا و افت سطح سفره‌های آب زیرزمینی، زنگ خطری جدی برای کشاورزی استان‌های مختلف کشور از جمله کردستان محسوب می‌شود.

در چنین شرایطی، توسعه سامانه‌های نوین آبیاری می‌تواند علاوه بر کاهش مصرف آب، هزینه‌های تولید را نیز برای کشاورزان کاهش دهد. افزایش راندمان آبیاری، جلوگیری از فرسایش خاک، کاهش رشد علف‌های هرز و توزیع یکنواخت آب در سطح باغات، از دیگر مزایای اجرای این طرح‌ها عنوان می‌شود.

با این حال، هزینه اولیه اجرای سیستم‌های آبیاری تحت فشار، همواره یکی از دغدغه‌های اصلی باغداران و کشاورزان بوده است. بسیاری از بهره‌برداران به دلیل محدودیت‌های مالی، توان تجهیز باغات خود به سامانه‌های نوین را ندارند. به همین دلیل، دولت در سال‌های اخیر تلاش کرده است با ارائه تسهیلات و کمک‌های بلاعوض، زمینه توسعه این طرح‌ها را فراهم کند.

مدیر جهاد کشاورزی سنندج در همین زمینه از حمایت‌های دولتی برای اجرای سامانه‌های نوین آبیاری خبر می‌دهد و می‌گوید: کمک‌های بلاعوض دولتی برای تجهیز باغات و مزارع به سیستم‌های آبیاری تحت فشار در اختیار کشاورزان قرار می‌گیرد تا روند اجرای این طرح‌ها تسریع شود.

وی تأکید می‌کند که هدف اصلی این حمایت‌ها، مدیریت بهتر منابع آب، افزایش بهره‌وری و کمک به پایداری تولیدات کشاورزی است. به گفته رحیمی، توسعه این سامانه‌ها می‌تواند آینده بخش کشاورزی منطقه را در برابر بحران کم‌آبی تضمین کند.

کشاورزان سنندجی نیز از اجرای این طرح‌ها استقبال کرده‌اند. برخی باغداران معتقدند استفاده از روش‌های نوین آبیاری، علاوه بر کاهش مصرف آب، موجب صرفه‌جویی در زمان و نیروی انسانی شده و کیفیت محصولات را نیز افزایش داده است. آنان می‌گویند در شرایطی که منابع آبی هر روز محدودتر می‌شود، ادامه فعالیت کشاورزی بدون استفاده از فناوری‌های جدید امکان‌پذیر نخواهد بود.

کارشناسان بر این باورند که فرهنگ‌سازی و آموزش بهره‌برداران، نقش مهمی در موفقیت طرح‌های مدیریت مصرف آب دارد. هرچند اجرای زیرساخت‌های فنی ضروری است، اما بدون همراهی کشاورزان و تغییر نگرش نسبت به شیوه‌های سنتی آبیاری، دستیابی به اهداف تعیین‌شده دشوار خواهد بود.

در سال‌های اخیر، جهاد کشاورزی کردستان با برگزاری دوره‌های آموزشی و ارائه مشاوره‌های تخصصی، تلاش کرده است زمینه آشنایی بیشتر کشاورزان با مزایای سامانه‌های نوین آبیاری را فراهم کند. افزایش استقبال بهره‌برداران از این طرح‌ها نشان می‌دهد که آگاهی نسبت به اهمیت صرفه‌جویی در مصرف آب، در حال گسترش است.

کارشناسان محیط زیست نیز معتقدند توسعه آبیاری تحت فشار می‌تواند نقش مؤثری در حفاظت از منابع طبیعی و جلوگیری از بحران‌های زیست‌محیطی داشته باشد. کاهش برداشت بی‌رویه از منابع زیرزمینی، جلوگیری از خشک شدن سفره‌های آب و حفظ تعادل اکولوژیکی مناطق کشاورزی، از جمله آثار مثبت اجرای این طرح‌ها عنوان می‌شود.

اکنون در شرایطی که بحران آب به یکی از مهم‌ترین چالش‌های کشور تبدیل شده، اجرای طرح‌های نوین آبیاری در مناطقی مانند سنندج، امید تازه‌ای برای آینده کشاورزی ایجاد کرده است. کارشناسان معتقدند اگر روند توسعه این سامانه‌ها با حمایت‌های مستمر دولتی و مشارکت فعال کشاورزان ادامه پیدا کند، می‌توان بخش قابل توجهی از مصرف آب در کشاورزی را مدیریت و از هدررفت منابع ارزشمند جلوگیری کرد.

بی‌تردید آینده کشاورزی در استان‌هایی مانند کردستان، وابسته به مدیریت علمی منابع آب است؛ مسیری که آغاز شده و تداوم آن، نیازمند همکاری همه‌جانبه مسئولان، کارشناسان و کشاورزان خواهد بود.

انتهای خبر/